Trong mấy ngày Tết, người Việt luôn rất thận trọng trong từng lời nói, việc làm vì họ sợ nếu làm không đúng, lỡ miệng nói những từ không hay sẽ có một năm không tốt lành.
Do đó, trước Tết, nếu ai cho vay, cho mượn hay nợ tiền, mượn đồ người khác thì phải cố gắng tìm người đó để thanh toán sòng phẳng. Họ cũng cần phải dự trữ đủ nước, mua đầy đủ gạo, mắm, muối, xăng dầu, gas, củi… để tránh phải mua hay vay mượn vào những ngày đầu năm mới.
Dưới đây là một số điều kiêng kỵ, tránh làm trong 3 ngày Tết của một số gia đình
người Việt:
Kiêng quét rác ra khỏi nhà trong ba ngày Tết
Người Việt cho rằng nếu quét nhà trong ba ngày đầu năm mới thì Thần Tài sẽ đi
mất, tiền bạc sẽ không đến được với gia đình, và hiển nhiên nó mang lại điềm
xấu, không may mắn.
Theo một điển tích của Trung Quốc, trong "Sưu thần ký" có chuyện người lái
buôn tên là Âu Minh đi qua hồ Thanh Thảo được thủy thần cho một con hầu tên là
Như Nguyệt, đem về nhà được vài năm thì Âu Minh ăn nên làm ra giàu to. Một hôm,
nhân ngày mồng một Tết, Âu Minh đánh Như Nguyệt, nó sợ quá chui vào đống rác và
biến mất, từ đó nhà Âu Minh lại nghèo đi. Kể từ đó mọi người kiêng không dám
quét nhà đổ rác trong mấy ngày Tết.
Vì có tục kiêng quét nhà đổ rác ba ngày Tết, sợ rằng sẽ quét hết tiền bạc,
vận đỏ ra khỏi nhà, nên ngày 30, dù bận rộn đến đâu mọi người cũng phải dọn dẹp
nhà cửa, vườn tược, bàn thờ sạch sẽ trước lúc giao thừa và những ngày Tết thì
mọi người phải hết sức giữ gìn nhà cửa không vứt rác bừa bãi.
Ở Nam bộ sau khi quét dọn phải cất hết chổi, nếu trong ngày Tết bị mất chổi
có nghĩa là năm đó nhà sẽ bị trộm vào vét sạch của cải. Ở nông thôn ngày Tết nhà
nào cũng rắc vôi bột ở bốn góc vườn, rồi vẽ mũi tên hướng ra cổng để xua đuổi ma
quỷ.
Kiêng mặc quần áo màu trắng, đen
Năm mới là thời điểm mà mọi người mong muốn những điều tốt lành nhất đến với
bản thân, gia đình. Theo quan niệm của người xưa, màu trắng và đen là màu của
tang lễ, chết chóc, vì vậy những ngày đầu năm thì phải mặc trang phục với những
màu sắc sặc sỡ và thu hút sự chú ý, tạo nên sự phấn khởi và vui vẻ để đón chào
năm mới, như: màu hồng, đỏ, vàng, xanh…
Kiêng khóc lóc, buồn tủi, nói những điều không vui
Điều này thật dễ hiểu, vì đây là những hành động không hay mà bất cứ ai cũng
không muốn làm vào dịp Tết. Nhưng nếu bất đắc dĩ phải rơi vào hoàn cảnh không
vui, chúng ta nên cố gắng kiềm chế để hưởng thụ một năm mới trọn niềm vui bên
người thân, bạn bè. Kiêng nói những điều không vui vì khi nói nghĩa là chia sẻ
với mọi người, làm họ chia sẻ và lo lắng với mình, buồn theo mình, không tốt
trong những ngày đầu năm.
Kiêng nói to, cãi nhau, nói xấu hay mắng người khác
Đây là những việc tạo ra sự ồn ào hỗn loạn và đem lại nỗi buồn cho người
khác. Một điều nữa cần nói đến là trong ngày Tết mọi người đặc biệt quan tâm đến
cách ứng xử với hàng xóm láng giềng, bạn bè và những người trong gia đình. Ai
cũng tỏ ra vui vẻ, hồ hởi, thân tình trong không khí ấm áp của mùa Xuân. Ai cũng
ngại và sợ to tiếng hoặc xô xát thì quanh năm sẽ bị xui xẻo. Do đó, khi Tết đến,
mọi người trò chuyện và chơi đùa với nhau trong không gian thân mật, hòa nhã,
cùng chia sẻ niềm vui và chúc nhau một năm mới an khang thịnh vượng, may
mắn.
Kiêng làm vỡ các đồ vật
Ông bà ta quan niệm, từ vỡ, bể là những từ tạo nên sự chia cắt, đứt lìa, đó
có thể là vật dụng trong nhà hoặc thậm chí là các mối quan hệ trong gia đình và
xã hội. Đó thật sự là những điều không tốt và không ai mong muốn xảy ra trong
đầu năm mới. Do đó, người già thường khuyên con cháu trong những ngày này không
được đánh vỡ bát đĩa, ấm chén.
Kiêng vay mượn tiền bạc, đồ đạc
Chỉ trong hoàn cảnh túng thiếu hoặc cấp bách, người ta mới nghĩ đến chuyện
vay mượn tiền bạc hoặc đồ dùng của người khác. Và đây là vấn đề khá tế nhị mà
người Việt luôn quan tâm, chú ý để tránh làm mất lòng nhau. Vì vậy mà người xưa
quan niệm không nên vay tiền hoặc đồ đạc vào những ngày đầu năm mới, điều đó có
thể làm chúng ta rơi vào cảnh túng thiếu cả năm, không may mắn.
Kiêng đi chúc Tết khi trong gia đình có tang
Tết Nguyên Đán là ngày vui của toàn dân tộc, ngày mở đầu cho những lễ hội
sung túc của cả một năm, có ý nghĩa rất thiêng liêng. Gia đình phải tạm gác mối
sầu riêng để hòa chung với niềm vui toàn dân tộc. Vì vậy có tục lệ cất khăn tang
trong ba ngày Tết. Nhà có đại tang kiêng đi chúc Tết đầu năm, mừng tuổi bà con,
xóm giềng, vì người xưa quan niệm nếu những người có tang đến chúc Tết gia đình
ai thì sẽ mang nỗi buồn chia sẻ cho gia đình đó. Ngược lại bà con xóm giềng lại
cần đến chúc Tết và an ủi gia đình bất hạnh.
Kiêng cho nước, lửa...
Thật không may cho nhà ai mùng một Tết có người đến nhà xin lửa, xin nước.
Ngày mùng một Tết người ta rất kỵ người khác đến xin lửa nhà mình, vì quan niệm
lửa có màu đỏ - là màu may mắn đầu năm mới, cho người khác cái đỏ trong ngày
mùng một Tết thì sẽ khiến cho gia đình không giữ được tiền bạc, may mắn trong cả
năm.
Nước - vốn được ví như nguồn tài lộc trong câu chúc “Tiền vô như nước”.
Thường thì trước khi bước sang năm mới ở nông thôn nhà nào cũng lo đổ đầy nước
vào bể, vào chum hoặc vại. Từ trong tâm thức người ta tin rằng năm mới đến sẽ
đem theo của cải nhiều như nước. Chẳng thế mà sáng mùng một Tết rất nhiều nhà
thời xưa hay thuê người gánh nước đến. Họ được mừng tuổi đôi ba hào, thế là cả
chủ nhà lẫn người quẩy thuê cả năm sẽ đều may mắn.
Kiêng đi chúc Tết vào sáng mùng một Tết nếu không được gia chủ mời
Tục xông đất/xông nhà đầu năm mới diễn ra khá phổ biến ở nước ta. Do đó, theo
phong tục này, người đầu tiên bước vào nhà ai trong ngày mùng một Tết chính là
người quyết định đem lại sự may mắn hoặc xui xẻo cho gia đình ấy trong cả năm.
Vì vậy hoàn cảnh gia đình, cuộc sống của người này đóng vai trò rất quan trọng
đối với gia đình gia chủ, có thể làm cho nhà họ may mắn, thịnh vượng cả năm hoặc
gặp xui xẻo, trắc trở trong năm.
Chính phong tục trên làm cho người ta kiêng kỵ đi chúc Tết vào sáng mùng một
Tết nếu không được gia chủ mời, vì sợ sẽ mang đến điều không tốt đẹp cho chủ nhà
trong năm mới.
